Vào ngày 12 tháng 5 năm 2026, các cơ quan chức năng tại tỉnh Lạng Sơn, miền Bắc Việt Nam đã tịch thu 272 cá thể rùa cạn và rùa nước ngọt thuộc năm loài, đánh dấu một trong những vụ tịch thu rùa lớn nhất được ghi nhận tại Việt Nam từ đầu năm đến nay và là một trong những vụ tịch thu lớn nhất trong một thập kỷ qua. Lô hàng này bao gồm một số loài rùa nước ngọt cực kỳ nguy cấp của Việt Nam, cho thấy mối đe dọa nghiêm trọng và vẫn đang tiếp diễn từ hoạt động buôn bán động vật hoang dã trái phép.
Sau hành động nhanh chóng của Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn và Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn, nhóm công tác từ Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á (ATP) và Vườn Quốc gia Cúc Phương đã cứu hộ các cá thể rùa về Trung tâm Bảo tồn Rùa (TCC). TCC được vận hành bởi Tổ chức Indo-Myanmar Conservation (IMC), Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á (ATP) và Vườn Quốc gia Cúc Phương.
Hoạt động cứu hộ bao gồm các loài: Rùa hộp trán vàng miền Bắc (Cuora galbinifrons), Rùa hộp trán vàng miền Trung (Cuora bourreti), Rùa sa nhân (Cuora mouhotii), Rùa đầu to (Platysternon megacephalum) và Rùa bốn mắt (Sacalia quadriocellata).

Nhiều cá thể được đưa đến trong tình trạng sức khỏe yếu sau một thời gian dài bị nhồi chặt trong các bọc tất màu đen và ép trong các thùng xốp vận chuyển. Nhiều cá thể bị mất nước, bị thương hoặc căng thẳng do điều kiện buôn lậu gây ra. Một điểm bất thường của lô hàng này là nhiều cá thể có ve ký sinh. Trong số các cá thể bị tịch thu có nhiều cá thể non và cá thể mới nở cần được chăm sóc tích cực ngay lập tức và được nuôi cách ly trong điều kiện kiểm soát nhiệt độ. Một số cá thể rùa thậm chí đã đẻ trứng ngay sau khi được đưa đến trung tâm cứu hộ.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Quản lý Động vật của ATP/IMC, cho biết:
“Đây là vụ cứu hộ các loài rùa bản địa lớn nhất mà chúng tôi ghi nhận tại Trung tâm Bảo tồn Rùa trong 10 năm qua, đồng thời là vụ tịch thu lớn thứ ba có nguồn gốc từ tỉnh Lạng Sơn. Nhờ sự phối hợp liên tục với Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn và Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi đã có thể phản ứng ngay lập tức sau khi các cá thể được định danh bởi Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật tại Hà Nội.
Đội cứu hộ của chúng tôi cùng các cá thể rùa đã đến Trung tâm Bảo tồn Rùa Cúc Phương vào khoảng nửa đêm ngày 12 rạng sáng ngày 13 tháng 5, và các nhân viên của chúng tôi đã làm việc không ngừng nghỉ kể từ đó để phân loại, ổn định sức khỏe và điều trị cho các cá thể. Nhiều cá thể trong số đó là rùa non đặc biệt dễ bị tổn thương, đòi hỏi phải có sự giám sát và chăm sóc chuyên sâu. Chúng tôi đang khẩn cấp cần thêm không gian cách ly, vật tư thú y và hỗ trợ tài chính để mang lại cho các cá thể này cơ hội tốt nhất để sống sót và cuối cùng được tái thả trở lại tự nhiên trong tương lai.”

Mặc dù nhiều cá thể đang trong tình trạng sức khỏe khó khăn, đội ngũ cứu hộ vẫn hy vọng rằng một số lượng đáng kể trong số này có thể phục hồi và cuối cùng được tái thả trở lại các vùng sinh cảnh được bảo vệ tại Việt Nam.

Hoạt động cứu hộ này diễn ra trong bối cảnh các nhóm bảo tồn đang chuẩn bị kỷ niệm Ngày Rùa Thế giới vào ngày 23 tháng 5 năm 2026. Trong khi ATP/IMC tiếp tục các nỗ lực dài hạn nhằm bảo vệ rùa ngoài tự nhiên, tổ chức này đồng thời cũng đang phải đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng từ các vụ tịch thu động vật hoang dã quy mô lớn, đòi hỏi nguồn lực khẩn cấp cho công tác cứu hộ và phục hồi.

Chỉ riêng trong năm 2025, ATP/IMC đã phối hợp cùng Vườn Quốc gia Cúc Phương tái thả thành công 110 cá thể rùa trở lại hai khu bảo tồn tại Việt Nam.

Lời kêu gọi hỗ trợ khẩn cấp
Trung tâm Bảo tồn Rùa hiện đang hoạt động trong điều kiện khẩn cấp để có thể chăm sóc số lượng động vật nguy cấp được tiếp nhận lớn nhất từ trước đến nay này. Chúng tôi đang khẩn thiết cần sự hỗ trợ ngay lập tức cho:

• Khu vực cách ly và lưu giữ khẩn cấp
• Điều trị thú y và thuốc men
• Thức ăn chuyên biệt và trang thiết bị chăm sóc
• Các hoạt động phục hồi và tái thả dài hạn

Xin hãy giúp chúng tôi mang đến cơ hội thứ hai cho những cá thể rùa nguy cấp này.
Ủng hộ ATP/IMC tại đây: https://asianturtleprogram.org/support-us/

Thông cáo báo chí bởi: Timothy McCormack & Nguyễn Thu Thủy – ATP/IMC
Ngày 22, tháng 5, năm 2026

Lời cảm ơn:

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn, Vườn Quốc gia Cúc Phương, Viện Sinh thái Quốc gia Hàn Quốc, Vườn thú Cleveland Metroparks và Vườn thú Saint Louis vì sự hỗ trợ và hợp tác trong suốt chiến dịch cứu hộ này. Chúng tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn đến toàn thể nhân viên và tình nguyện viên đang làm việc tại Trung tâm Bảo tồn Rùa (TCC) vì đã hỗ trợ công tác cứu hộ trong khoảng thời gian bận rộn này.



Photo gallery