{"id":3187,"date":"2011-07-30T16:22:45","date_gmt":"2011-07-30T15:22:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.conservationpulse.com\/?p=3187"},"modified":"2020-03-16T18:04:28","modified_gmt":"2020-03-16T18:04:28","slug":"2011-07-hoan-kiem-turtle-rescue-update","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/2011-07-hoan-kiem-turtle-rescue-update\/","title":{"rendered":"C\u1eacP NH\u1eacT TIN T\u1ee8C V\u1ec0 CH\u1eeeA TR\u1eca R\u00d9A HO\u00c0N KI\u1ebeM T\u1ea0I H\u00c0 N\u1ed8I, VI\u1ec6T NAM"},"content":{"rendered":"<p>H\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm v\u00e0 th\u00e1p r\u00f9a gi\u1eefa l\u00f2ng ph\u1ed1 c\u1ed5 l\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a lo\u00e0i r\u00f9a mai m\u1ec1m kh\u1ed5ng l\u1ed3 (<em>Rafetus swinhoei<\/em>), lo\u00e0i r\u00f9a g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi truy\u1ec1n thuy\u1ebft\u00a0m\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam n\u00e0o c\u0169ng thu\u1ed9c l\u00f2ng. Truy\u1ec1n thuy\u1ebft xoay quanh vua L\u00ea L\u1ee3i, v\u1ecb vua \u0111\u00e1ng k\u00ednh tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i thanh g\u01b0\u01a1m cho R\u00f9a th\u1ea7n sau khi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng qu\u00e2n Minh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XV. Do v\u1eady m\u1ecdi bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t.\u00a0<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm (<em>Rafetus swinhoei<\/em>) c\u00f2n r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3o t\u1ed3n. Lo\u00e0i r\u00f9a n\u00e0y hi\u1ec7n \u0111ang b\u1ecb \u0111e d\u1ecda \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 c\u1ef1c k\u1ef3 nghi\u00eam tr\u1ecdng. Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ed1n c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, 2 c\u00e1 th\u1ec3 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn th\u00fa T\u00f4 Ch\u00e2u c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, m\u1ed9t t\u1ea1i h\u1ed3 \u0110\u1ed3ng M\u00f4, m\u1ed9t h\u1ed3 ph\u00eda t\u00e2y th\u1ee7 \u0111\u00f4 H\u00e0 N\u00f4i v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a c\u00f4 \u0111\u01a1n t\u1ea1i h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, H\u00e0 N\u1ed9i, Vi\u1ec7t Nam. R\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng song, h\u1ed3 l\u1edbn \u1edf ph\u00eda B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ph\u00eda Nam Trung Qu\u1ed1c \u0111ang l\u00e2m v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ecb \u0111e d\u1ecda tr\u1ea7m tr\u1ecdng (theo s\u00e1ch \u0111\u1ecf th\u1ebf gi\u1edbi IUCN 2010). N\u1ea1n s\u0103n b\u1eaft (ch\u1ee7 y\u1ebfu cho nhu c\u1ea7u ti\u00eau th\u1ee5 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng) v\u00e0 m\u1ea5t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ee7a lo\u00e0i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng th\u00e1ng cu\u1ed1i n\u0103m 2010, do s\u1ed1ng trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m tr\u1ea7m tr\u1ecdng trong m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch ch\u1ec9 kho\u1ea3ng 12 ha c\u1ed9ng th\u00eam h\u00e0ng lo\u1ea1t nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3, c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a truy\u1ec1n thuy\u1ebft l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0ng lo\u1ea1t nh\u1eefng h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh di chuy\u1ec3n v\u00e0 ch\u1eefa tr\u1ecb cho c\u00e1 th\u1ec3 n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u01b0\u1edbc c\u1ea9n tr\u1ecdng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1ch ra nh\u1eb1m ch\u1eefa tr\u1ecb cho \u201cc\u1ee5\u201d r\u00f9a v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng truy\u1ec1n thuy\u1ebft s\u1ebd s\u1ed1ng m\u00e3i.<\/p>\n<p><strong>Th\u00f4ng tin c\u1eadp nh\u1eadt v\u1ec1 c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee9u h\u1ed9 r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm<\/strong><\/p>\n<p><strong>Th\u00e1ng 07\/ 2011:<\/strong><\/p>\n<p>17h45 chi\u1ec1u th\u1ee9 hai ng\u00e0y 12\/6\/2011, c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a n\u1eb7ng 169 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t sau ba th\u00e1ng ch\u1eefa tr\u1ecb. C\u00e1c c\u00f4ng t\u00e1c lai d\u1eaft, ch\u1eefa tr\u1ecb v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c cho \u201cc\u1ee5\u201d l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ef1 h\u00e0o. Trong su\u1ed1t th\u1eddi gian ch\u1eefa tr\u1ecb th\u00ec vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u1ea1o v\u00e0 v\u1ec7 sinh h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n ra v\u1edbi hy v\u1ecdng r\u00f9a s\u1ebd s\u1ed1ng t\u1ed1t h\u01a1n trong ng\u00f4i nh\u00e0 s\u1ea1ch s\u1ebd h\u01a1n.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3189\" aria-describedby=\"caption-attachment-3189\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3189 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-13Jul11.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-13Jul11.jpg 480w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-13Jul11-300x219.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3189\" class=\"wp-caption-text\">\u201cc\u1ee5\u201d r\u00f9a tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 ch\u1eefa tr\u1ecb, ngu\u1ed3n Vnexpress 13\/7\/2011<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3190\" aria-describedby=\"caption-attachment-3190\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3190 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-release-13Jul11.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-release-13Jul11.jpg 480w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/VNExpress-Rafetus-before-release-13Jul11-300x219.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3190\" class=\"wp-caption-text\">\u201cc\u1ee5\u201d r\u00f9a v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Th\u00e1ng 06\/2011:<\/strong><\/p>\n<p>23\/6\/2011, theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia trong h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ch\u0103m s\u00f3c v\u00e0 ch\u1eefa tr\u1ecb r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ec3 l\u01b0u gi\u1eef r\u00f9a ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng l\u00ean t\u1edbi 900 m2 v\u00e0 s\u00e2u 1.8m nh\u1eb1m l\u00e0m gi\u1ea3m t\u1ed1i \u0111a \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0 nguy h\u1ea1i c\u1ee7a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a r\u00f9a khi m\u00e0 nhi\u1ec7t b\u00ean ngo\u00e0i \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u00e0 N\u1ed9i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1edf kho\u1ea3ng tr\u00ean 30 0 C. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1eef r\u00f9a th\u00eam m\u1ed9t th\u1eddi gian n\u1eefa trong th\u1eddi gian ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t v\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u1ed3 G\u01b0\u01a1m v\u1eabn \u0111ang r\u1ea5t kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u1eddi gian.<\/p>\n<p>8\/6\/2011, 60 000 con c\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u00e0o h\u1ed3 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ee9c \u0103n d\u1ef1 tr\u1eef cho r\u00f9a tr\u01b0\u1edbc khi th\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ed3. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e1 kh\u00e1c nhau \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n cho r\u00f9a bao g\u1ed3m c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e1 b\u1ea3n \u0111\u1ecba v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i kh\u00e1c. M\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u01b0a tin r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ed3 trong v\u00f2ng hai ng\u00e0y sau \u0111\u00f3 nh\u01b0ng th\u00f4ng tin n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c.<\/p>\n<p><strong>Th\u00e1ng 05\/2011:<\/strong><\/p>\n<p>13\/05\/2011: \u0110\u1ec1 xu\u1ea5t g\u1eafn theo d\u00f5i b\u1eb1ng s\u00f3ng Radio tr\u01b0\u1edbc khi th\u1ea3 r\u00f9a v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng r\u1ee7i ro li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c g\u1eafn c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb theo d\u00f5i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean trong m\u1ed9t s\u1ed1 bu\u1ed5i h\u1ed9i th\u1ea3o.<\/p>\n<p>3\/5\/2011: K\u1ebft qu\u1ea3 ki\u1ec3m tra DNA t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0\u00a0<em>Rafetus vietnamensis\u00a0<\/em>. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1i Vi\u1ec7n C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc H\u00e0 N\u1ed9i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh lo\u00e0i r\u00f9a n\u00e0y c\u00f3 ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf ph\u00eda B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 kh\u00e1c ho\u00e0n to\u00e0n lo\u00e0i r\u00f9a\u00a0<em>Rafetus swinhoei\u00a0<\/em>, nh\u01b0ng H\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 gi\u1ed1ng lo\u00e0i r\u00f9a Rafetus \u1edf \u0110\u1ed3ng M\u00f4 hay kh\u00f4ng v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eabu c\u1ee7a c\u00e1 th\u1ec3 n\u00e0y. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1edbm nh\u1ea5t \u0111\u00e3 ph\u00e2n t\u00edch m\u00e3 DNA c\u1ee7a r\u00f9a Rafetus \u0110\u1ed3ng M\u00f4 v\u00e0 x\u00e1c nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00f9ng lo\u00e0i r\u00f9a t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng m\u1eabu v\u1eadt thu th\u1eadp \u1edf Vi\u1ec7t Nam c\u1ea3 \u1edf ph\u00eda B\u1eafc v\u00e0 ph\u00eda Nam c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i c\u0169ng cho k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f9ng lo\u00e0i. Nh\u1eefng c\u00f4ng b\u1ed1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u00ec nh\u1eefng m\u1eabu x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0o nghi\u00ean c\u1ee9u, ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1eabu li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo\u00e0i r\u00f9a t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn th\u00fa Suzhou, Trung Qu\u1ed1c do v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 nghi\u00ean c\u1ee9u DNA v\u1ec1 hai c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a n\u00e0y cho t\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3193\" aria-describedby=\"caption-attachment-3193\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3193 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-DNA-lab-work-Vietnam-3May11.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-DNA-lab-work-Vietnam-3May11.jpg 300w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-DNA-lab-work-Vietnam-3May11-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3193\" class=\"wp-caption-text\">C\u00f4ng vi\u1ec7c trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, \u1ea3nh t\u1eeb H\u00f2a B\u00ecnh News 3\/5\/2011<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Th\u00e1ng 04\/2011<\/strong><\/p>\n<p>27\/4\/2011,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.khoahocphothong.com.vn\/news\/detail\/9136\/cu--rua-ho-guom-la-loai-rua-lon-mai-mem-nuoc-ngot-dac-huu-cua-viet-nam.html\">\u00f4ng L\u00ea Tr\u1ea7n B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u01b0 (2010) \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh lo\u00e0i\u00a0<em>Rafetus vietnamensis\u00a0<\/em>l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i r\u00f9a m\u1edbi v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c<\/a>\u00a0bi\u1ec7t v\u1edbi lo\u00e0i r\u00f9a Trung Qu\u1ed1c d\u1ef1a v\u00e0o k\u1ebft qu\u1ea3 DNA v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh th\u00e1i. Nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3194\" aria-describedby=\"caption-attachment-3194\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3194 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/image-of-skull-comparison.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"182\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3194\" class=\"wp-caption-text\">So s\u00e1nh m\u00f4 h\u00ecnh n\u00e3o r\u00f9a tr\u00ean gi\u1ea5y, \u1ea3nh b\u1edfi L\u00ea Tr\u1ea7n B\u00ecnh, 2010<\/figcaption><\/figure>\n<p>21\/4\/2011, Ti\u1ebfn s\u1ef9 L\u00ea Tr\u1ea7n B\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi v\u1edbi t\u00ean khoa h\u1ecdc\u00a0<em>Rafetus vietnamensis\u00a0<\/em>, kh\u00e1c ho\u00e0n to\u00e0n v\u1edbi hai c\u00e1 th\u1ec3 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 r\u00f9a\u00a0\u0110\u1ed3ng M\u00f4\u00a0<em>(Rafetus\u00a0<\/em><em>swinhoei)\u00a0<\/em>. Ti\u1ebfn s\u1ef9 B\u00ecnh tin r\u1eb1ng lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi lo\u00e0i Rafetus t\u1ea1i s\u00f4ng H\u1ed3ng nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m n\u00ean lo\u00e0i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng v\u0103n ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed ghi l\u1ea1i r\u1eb1ng h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e1nh nh\u1ecf c\u1ee7a s\u00f4ng H\u1ed3ng.<\/p>\n<p>N\u0103m 2004, gi\u00e1o s\u01b0 H\u00e0 \u0110\u00ecnh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 t\u1eebng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean\u00a0<em>Rafetus leloii\u00a0<\/em>v\u00e0 m\u1eabu DNA \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1edbi Ng\u00e2n h\u00e0ng gen th\u1ebf gi\u1edbi (World Gene Bank) t\u1ea1i Th\u1ee5y S\u1ef9 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 ki\u1ec3m tra \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 con c\u00e1i, m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng cho vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n lo\u00e0i trong t\u01b0\u01a1ng lai do c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a t\u1ea1i \u0110\u1ed3ng M\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 c\u00e1 th\u1ec3 \u0111\u1ef1c.<\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o cho hay r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm b\u00ecnh ph\u1ee5c r\u1ea5t nhanh trong khi \u0111\u00f3 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u1eed tr\u00f9ng v\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch h\u1ed3 b\u1eb1ng bi\u1ec7n ph\u00e1p sinh h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u1ea1ch h\u1ed3 tr\u01b0\u1edbc khi th\u1ea3 r\u00f9a v\u1ec1 h\u1ed3.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3198\" aria-describedby=\"caption-attachment-3198\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3198 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-close-up-Vietnam-net-24Feb11.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"309\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-close-up-Vietnam-net-24Feb11.jpg 480w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Rafetus-close-up-Vietnam-net-24Feb11-300x193.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3198\" class=\"wp-caption-text\">B\u1ee9c \u1ea3nh ch\u1ee5p ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, \u1ea3nh t\u1eeb Vietnam.net online 21\/04\/2011<\/figcaption><\/figure>\n<p>19\/4\/2011.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.vfej.vn\/vn\/chi_tiet\/29783\/rua_ho_guom_sau_nua_thang_chua_benh\">Hai tu\u1ea7n sau khi b\u1ecb b\u1eaft, r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng t\u1ed1t v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1eefa tr\u1ecb<\/a>. R\u00f9a \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn b\u00ecnh ch\u1ee9a r\u1ed9ng h\u01a1n kho\u1ea3ng 200m 3 d\u1ef1ng tr\u00ean th\u00e1p r\u00f9a. Nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng h\u1edf \u1edf mai c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n bi\u1ebfn r\u00f5 r\u1ec7t.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3199\" aria-describedby=\"caption-attachment-3199\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3199\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-7.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-7.jpg 360w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-7-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3199\" class=\"wp-caption-text\">M\u1ed9t b\u00ecnh ch\u1ee9a l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t gi\u1eefa l\u00f2ng h\u1ed3 \u0111\u1ec3 ch\u0103m s\u00f3c r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3200\" aria-describedby=\"caption-attachment-3200\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3200 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-4.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-4.jpg 480w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-4-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3200\" class=\"wp-caption-text\">Th\u00f4ng qua vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra r\u00f9a, k\u00edch c\u1ee1 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a r\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_3201\" aria-describedby=\"caption-attachment-3201\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3201 size-full\" src=\"http:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-5.jpg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-5.jpg 480w, https:\/\/asianturtleprogram.org\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/VEJF-Rafetus-in-holding-Hoan-Kiem-19Apr11-5-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3201\" class=\"wp-caption-text\">R\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang di\u1ec5n ra, ngu\u1ed3n t\u1eeb trang web c\u1ee7a<\/figcaption><\/figure>\n<p>3\/4\/2011, C\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e2y b\u1eaft kh\u00f3 nh\u1ecdc cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng th\u00e0nh c\u00f4ng . V\u00e0o l\u00fac 17h, cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft v\u00e0 chuy\u1ec3n t\u1edbi b\u1ec7nh vi\u1ec7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho r\u00f9a. \u0110\u00e1m \u0111\u00f4ng kho\u1ea3ng 3000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 xem c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee9u h\u1ed9 r\u00f9a t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n b\u1eaft gi\u1eef r\u00f9a cho \u0111\u1ebfn l\u00fac chuy\u1ec3n r\u00f9a t\u1edbi l\u1ed3ng n\u1ed5i t\u1ea1m th\u1eddi tr\u00ean th\u00e1p r\u00f9a.<\/p>\n<p>2\/4\/2011, \u0111\u1ed9i c\u1ee9u h\u1ed9 r\u00f9a \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1eadp d\u01b0\u1ee3t r\u1ea5t k\u1ef9 c\u00e0ng chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c v\u00e2y b\u1eaft r\u00f9a, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng l\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u1eaft lo\u00e0i r\u00f9a kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u00e0 kh\u00f4ng cho r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm x\u1ed5ng tho\u00e1t l\u1ea7n th\u1ee9 hai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm v\u00e0 th\u00e1p r\u00f9a gi\u1eefa l\u00f2ng ph\u1ed1 c\u1ed5 l\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u1ee7a Vi\u1ec7t &#8230; <a class=\"cz_readmore\" href=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/2011-07-hoan-kiem-turtle-rescue-update\/\"><i class=\"fa fa-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><span>Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3244,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,62],"tags":[87],"class_list":["post-3187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-atp-news","category-rafetus_project","tag-hoan-kiem-turtle"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"vi","enabled_languages":["en","vi"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"vi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3187"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3247,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3187\/revisions\/3247"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}