{"id":1708,"date":"2016-01-20T10:34:05","date_gmt":"2016-01-20T10:34:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.conservationpulse.com\/?p=1708"},"modified":"2019-10-14T10:40:17","modified_gmt":"2019-10-14T09:40:17","slug":"2016-01-the-death-of-the-hoan-kiem-turtle-hanoi-vietnam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/2016-01-the-death-of-the-hoan-kiem-turtle-hanoi-vietnam\/","title":{"rendered":"C\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm &#8211; s\u1ef1 ra \u0111i c\u1ee7a m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p>Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ee7 \u0111\u00f4 v\u1eeba n\u00f3i l\u1eddi v\u0129nh bi\u1ec7t v\u1edbi \u201cc\u1ee5 r\u00f9a\u201d Ho\u00e0n Ki\u1ebfm huy\u1ec1n tho\u1ea1i khi v\u00e0o cu\u1ed1i gi\u1edd chi\u1ec1u ng\u00e0y 19\/1\/2016, t\u1ea1i h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, thi th\u1ec3 c\u1ee7a c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n. Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft, sau chi\u1ebfn th\u1eafng ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 Minh, vua L\u00ea L\u1ee3i \u0111i du ngo\u1ea1n tr\u00ean h\u1ed3 L\u1ee5c Th\u1ee7y th\u00ec c\u00f3 1 con r\u00f9a kh\u1ed5ng l\u1ed3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, xin ho\u00e0n l\u1ea1i g\u01b0\u01a1m th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u00fap nh\u00e0 vua chi\u1ebfn th\u1eafng qu\u00e2n gi\u1eb7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1ed3 L\u1ee5c Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm. Do \u0111\u00f3, s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm lu\u00f4n thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 N\u1ed9i tin r\u1eb1ng nh\u00ecn th\u1ea5y r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. C\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m qua, 19\/1\/2016, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u00e2n tr\u1ecdng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cC\u1ee5 R\u00f9a\u201d, \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1 th\u1ec3 \u0111\u1ef1c thu\u1ed9c lo\u00e0i gi\u1ea3i Sin-hoe (<em>Rafetus swinhoei<\/em>), c\u00f3 chi\u1ec1u d\u00e0i 130cm n\u1eb7ng 170kg. \u00d4ng Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00f4ng, c\u00e1n b\u1ed9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch d\u1ef1 \u00e1n b\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u1ee7a ATP trong 6 n\u0103m qua cho hay: \u201cT\u00f4i lu\u00f4n c\u1ea3m th\u1ea5y h\u1ea1nh ph\u00fac khi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ef1 h\u00e0o khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 lo\u00e0i r\u00f9a n\u00e0y v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8 trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf. Do \u0111\u00f3, s\u1ef1 ra \u0111i c\u1ee7a r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc v\u00e0 h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u1eb9p ri\u00eang khi v\u1eafng b\u00f3ng \u201cc\u1ee5 r\u00f9a\u201d\u201d.<\/p>\n<p>Trong v\u00f2ng 1 th\u1ebf k\u1ef7 qua, qu\u1ea7n th\u1ec3 r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm t\u1ea1i h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm \u0111\u00e3 b\u1ecb suy gi\u1ea3m nghi\u00eam tr\u1ecdng, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1968, ch\u1ec9 c\u00f2n 1 c\u00e1 th\u1ec3 duy nh\u1ea5t t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. C\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a trong h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb quan tr\u1ecdng v\u1ec1 m\u1eb7t b\u1ea3o t\u1ed3n, l\u00e0 1 trong b\u1ed1n c\u00e1 th\u1ec3 duy nh\u1ea5t c\u1ee7a lo\u00e0i gi\u1ea3i Sin-hoe (<em>Rafetus swinhoei)<\/em>\u00a0c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u00e0i r\u00f9a mai m\u1ec1m kh\u1ed5ng l\u1ed3 thu\u1ed9c h\u1ecd\u00a0<em>Trionychidae<\/em>\u00a0v\u1edbi khung x\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi l\u1edbp s\u1ee5n v\u00e0 da m\u1ec1m. Trong qu\u00e1 kh\u1ee9 lo\u00e0i r\u00f9a n\u00e0y ph\u00e2n b\u1ed1 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c s\u00f4ng, h\u1ed3, \u0111\u1ea5t ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c mi\u1ec1n B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 mi\u1ec1n Nam Trung Qu\u1ed1c t\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed. Trong su\u1ed1t th\u1eadp ni\u00ean 70 \u0111\u1ebfn 90 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd hi\u1ebfm n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb suy gi\u1ea3m nghi\u00eam tr\u1ecdng do b\u1ecb s\u0103n b\u1eaft l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n v\u00e0 do m\u1ea5t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng khi c\u00e1c khu v\u1ef1c s\u00f4ng su\u1ed1i, \u0111\u1ea7m l\u1ea7y b\u1ecb chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0111\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>T\u1eeb n\u0103m 2003, Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh B\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a ch\u00e2u \u00c1 (ATP) thu\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c Indo-Myanmar Conservation (IMC) \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c khu v\u1ef1c ph\u00e2n b\u1ed1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm. N\u0103m 2007, 1 c\u00e1 th\u1ec3 thu\u1ed9c lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd hi\u1ebfm n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng hoang d\u00e3 t\u1ea1i khu v\u1ef1c h\u1ed3 \u0110\u1ed3ng M\u00f4, H\u00e0 N\u1ed9i. Trong s\u1ed1 c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m ti\u1ec1m n\u0103ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i duy nh\u1ea5t \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a lo\u00e0i n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh B\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a Ch\u00e2u \u00c1 (ATP) n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm t\u1ea1i \u0110\u1ed3ng M\u00f4 th\u00f4ng qua c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ea3o t\u1ed3n bao g\u1ed3m ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 c\u00f4ng t\u00e1c gi\u00e1m s\u00e1t v\u1edbi s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a c\u00e1n b\u1ed9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0 d\u00e2n. N\u0103m 2008, c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a t\u1ea1i h\u1ed3 \u0110\u1ed3ng M\u00f4 \u0111\u00e3 tho\u00e1t ra trong v\u1ee5 v\u1ee1 \u0111\u1eadp l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngay l\u1eadp t\u1ee9c, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n k\u1ecbp th\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ebft ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ea3 c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi h\u1ed3 \u0110\u1ed3ng M\u00f4.<\/p>\n<p>Sau s\u1ef1 ra \u0111i c\u1ee7a c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a trong h\u1ed3 Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, hi\u1ec7n nay, tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i 3 c\u00e1 th\u1ec3 thu\u1ed9c lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd hi\u1ebfm n\u00e0y, do \u0111\u00f3 c\u00f4ng t\u00e1c b\u1ea3o t\u1ed3n lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm tr\u1edf n\u00ean c\u1ea5p thi\u1ebft h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. B\u00ean c\u1ea1nh vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00e1c cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 L\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3 r\u00f9a c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i trong t\u1ef1 nhi\u00ean, Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nh\u00e2n gi\u1ed1ng b\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c nh\u1eb1m duy tr\u00ec v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd, hi\u1ebfm n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 bi\u1ebft th\u00eam th\u00f4ng tin v\u1ec1 c\u00f4ng t\u00e1c b\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm, xin vui l\u00f2ng truy c\u1eadp website Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u1ea3o t\u1ed3n r\u00f9a Ch\u00e2u \u00c1\u00a0<a href=\"http:\/\/www.asianturtleprogram.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">www.asianturtleprogram.org.<\/a><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ea3o t\u1ed3n lo\u00e0i r\u00f9a Ho\u00e0n Ki\u1ebfm v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i r\u00f9a Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i chung, vui l\u00f2ng truy c\u1eadp:<a href=\"http:\/\/www.asianturtleprogram.org\/pages\/support_atp.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00a0www.asianturtleprogram.org\/pages\/support_atp.html<\/a><\/p>\n<p>Th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed: Timothy McCormack \u2013 ATP\/IMC<br \/>\nNg\u00e0y 20 th\u00e1ng 01 n\u0103m 2016<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ee7 \u0111\u00f4 v\u1eeba n\u00f3i l\u1eddi v\u0129nh bi\u1ec7t v\u1edbi \u201cc\u1ee5 r\u00f9a\u201d Ho\u00e0n Ki\u1ebfm huy\u1ec1n tho\u1ea1i khi v\u00e0o cu\u1ed1i gi\u1edd &#8230; <a class=\"cz_readmore\" href=\"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/2016-01-the-death-of-the-hoan-kiem-turtle-hanoi-vietnam\/\"><i class=\"fa fa-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><span>Read More<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1687,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,62],"tags":[197,91,87,50],"class_list":["post-1708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-atp-news","category-rafetus_project","tag-death","tag-dong-mo-lake","tag-hoan-kiem-turtle","tag-rafetus-swinhoei"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"vi","enabled_languages":["en","vi"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"vi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1708"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1711,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions\/1711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/asianturtleprogram.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}