Tiếng Việtvietnamese Tiếng Anhenglish
banner

Dự án bảo tồn loài rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei)

 

Tổng quan

Rùa Hoàn Kiếm (còn có tên là giải Swinhoe, Rafetus swinhoei) được mô tả lần đầu tiên từ năm 1873, nhưng thực tế có rất ít nghiên cứu về loài rùa mai mềm khổng lồ này. Năm 2011, Quỹ bảo tồn rùa (TCF) xếp rùa Hoàn Kiếm là một trong 25 loài rùa bị đe dọa cao nhất thế giới. Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế IUCN xếp loài này vào mức cực kỳ nguy cấp (CR) năm 2010. Đứng đầu trong danh sách các loài rùa đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng, rùa Hoàn Kiếm còn bốn cá thể tồn tại được biết đến, hai cá thể được ghép đôi tại Vườn thú Tô Châu, Trung Quốc, một cá thể ở hồ Hoàn Kiếm và cá thể cuối cùng được phát hiện tại hồ Đồng Mô, Hà Nội (Chương trình bảo tồn rùa châu Á - ATP, 2007). Không chỉ vậy, cá thể ở hồ Gươm có ý nghĩa tâm linh rất lớn trong văn hóa người Việt, được tôn kính như một vị thần thánh từ truyền thuyết hồ Gươm nổi tiếng thế kỷ XV (Heinselman, 2000).

Phân bố: từng sinh sống trong các hệ thống sông lớn ở miền Bắc Việt Nam như sông Hồng và khu vực phía Nam Trung Quốc.
Môi trường sống: sông, hồ lớn và vùng đất ngập nước lân cận, trong đó có hồ Đồng Mô
Các mối đe dọa: Nguyên nhân chính gây suy giảm số lượng là mất môi trường sinh sống, bị săn bắt và buôn bán, chủ yếu tiêu thụ tại các địa phương.

Rafetus swinhoei

Hoan Kiem Lake

Rafetus_swinhoei_hunted

Các hoạt động nghiên cứu và bảo tồn:

Từ năm 2003, Chương trình bào tồn rùa châu Á (ATP) của vườn thú Cleveland Metroparks tiến hành nhiều đợt khảo sát, phỏng vấn trên phạm vi 08 tỉnh miền Bắc Việt Nam. Trong quá trình khảo sát, nhóm nghiên cứu tìm thấy vỏ và hộp sọ của 6 cá thể rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei) cùng nhiều khu vực  trước đây rùa đã từng xuất hiện, có thể còn sót lại quần thể tự nhiên hoang dã. Ba vùng đầu tiên được tiến hành theo dõi, quan sát trong 06 tháng là Thanh Hóa, Hà Tây và Yên Bái. Năm 2007, hình ảnh rùa Hoàn Kiếm hoang dã đầu tiên đã được ghi nhận tại hồ Đồng Mô, tỉnh Hà Tây, cũng là cá thể thứ 4 được phát hiện trên thế giới.

Chương trình bảo tồn rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei) được duy trì xuyên suốt từ tháng 01/2007 đến nay trên khu vực hồ Đồng Mô. Một cán bộ của chương trình chính là người địa phương, từng làm nghề đánh cá trên hồ và hiểu rõ khu vực nơi anh sinh sống. Nhờ sự tham gia công tác bảo tồn của anh, dự án đã nhận được sự ủng hộ tích cực từ người dân nơi đây.

Tháng 04/ 2009, ATP tổ chức hội thảo về bảo tồn loài rùa Hoàn Kiếm tại thị xã Sơn Tây với sự tham gia của đại điện Ủy ban nhân dân các cấp địa phương, Hạt Kiểm lâm thị xã Sơn Tây, các hộ gia đình nuôi trồng và đánh cá, Ban quản lý sân golf Đồng Mô (nằm trên một bán đảo trong hồ) và các trường học quanh khu vực hồ. Hoạt động giáo dục bảo tồn trong các nhà trường được ATP phối hợp với Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) tiếp tục triển khai tại khu vực dự án.

Từ khi cá thể rùa được phát hiện, các cán bộ của ATP thực hiện tuần tra, theo dõi thường trực ngay tại hồ Đồng Mô, đồng thời chương trình nâng cao nhận thức trong cộng đồng địa phương được khởi động, tập trung vào bài học cho các em học sinh và tổ chức buổi truyền thông tới những người đánh cá trên hồ. Tháng 11/2008, các cơ quan chức năng và tổ chức bảo tồn đã giải cứu một cá thể rùa nặng 69 kg, dài khoảng 90 cm. Cá thể này bị săn bắt và buôn bán trong một địa phương gần hồ Đồng Mô, được cho chính là rùa Hoàn Kiếm phát hiện trên hồ năm trước, vừa trôi ra khỏi hồ do vỡ đập Đồng Mô trong mùa lũ. Chính quyền và cộng đồng địa phương, Hạt Kiểm lâm thị xã Sơn Tây và Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên Việt Nam (ENV) đã cùng ATP vận động, đem thả rùa trở về hồ trong cùng ngày. Kết quả giải cứu diễn ra thành công là nhờ phần không nhỏ của công tác nâng cao nhận thức và sự tuần tra, cập nhật thường xuyên của cán bộ bảo tồn tại khu vực.

Tiếp tục chương trình nghiên cứu và nâng cao nhận thức

Tương lai cho loài rùa Hoàn Kiếm vẫn chưa được đảm bảo. Với hy vọng tìm ra những cá thể khác còn sống sót trong tự nhiên, các nhà bảo tồn tiếp tục tiến hành khảo sát dọc các con sông lớn ở miền bắc Việt Nam nhằm nghiên cứu thêm về loài này. Nhóm nghiên cứu phối hợp với ngư dân Đồng Mô  duy trì tìm kiếm trên hồ, đồng thời nghiên cứu và bảo vệ cá thể đã được ghi nhận.

Chương trình giáo dục trong trường học và họp truyền thông cộng đồng được thiết kế và tiến hành định kỳ tại khu vực Đồng Mô, giới thiệu đến các thế hệ tương lai và khuyến khích cộng đồng bảo vệ niềm tự hào của quê hương mình. ATP tổ chức và hỗ trợ phát triển hoạt động thể thao, phong trào thi đua tại địa phương, được chính quyền cơ sở và người dân hợp tác và ủng hộ tích cực cho công tác bảo tồn rùa quý.

Tháng 9/2010, Chương trình bảo tồn Rùa châu Á (ATP) thiết kế áp phích truyền thông về rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei). Áp phích sẽ được phát trong quá trình khảo sát phỏng vấn không chỉ giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của loài rùa mai mềm khổng lồ này cũng như mối quan hệ cùng loài với cá thể rùa linh thiêng ở Hồ Hoàn Kiếm- Hà Nội mà còn cung cấp thông tin liên lạc để người dân thông báo cho ATP kịp thời những phát hiện mới về sinh cảnh sống hoang dã và sự xuất hiện của loài.

Champion Team Dong Mo football 2012

Giải bóng đá được tổ chức thường niên nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng và công tác bảo tồn loài rùa cực kỳ nguy cấp tại khu vực địa phương.

Dong Mo dam

Con đập xây dựng năm 2010 là mối đe dọa lớn đến sự tồn vong của cá thể rùa tại hồ Đồng Mô.

Kế hoạch nghiên cứu trong tương lai và nhu cầu bảo tồn

Hoạt động cấp thiết hiện nay là bảo tồn môi trường sống cho loài rùa mai mềm này. Hồ Đồng Mô cần được bảo vệ và thành lập khu bảo tồn sinh cảnh cho loài (SHCA).

Bảo vệ theo quy định của pháp luật,

(Tháng 11/2013, Nghị định 160/NĐ-CP của chính phủ được ban hành về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đã liệt kê rùa Hoàn Kiếm vào phụ lục I, đưa loài rùa này vào danh sách các loài quý hiếm được ưu tiên bảo vệ). Tuy nhiên, cá thể rùa trên hồ Đồng Mô vẫn bị đe dọa từ mối nguy hiểm có tên “đập Đồng Mô”. Được xây năm 2010 thay thế con đập cũ bị phá hủy trong đợt lũ, khi cửa đập mở vào mùa nước lớn, các loài thủy sinh có thể bị cuốn ra khỏi hồ. Chính vì thế cần có hàng rào an toàn chắn trước con đập, bảo vệ cho rùa.

Nhiệm vụ cấp bách tiếp theo là tìm kiếm các quần thể còn lại trong tự nhiên của loài ở Việt Nam và Trung Quốc để kịp thời bảo tồn.

Trong trường hợp không tìm thấy cá thể bổ sung nào, phương án mượn giống bảo tồn cần được xem xét để nhân giống cá thể ở hồ Đồng Mô với cá thể ở hồ Hoàn Kiếm hoặc Trung Quốc. 

 

29/01/2016 - Điều gì tiếp theo sẽ đến với rùa Hoàn Kiếm? Dong Mo turtle
22/01/2016 - Huyền thoại rùa Hoàn Kiếm liệu có thể sống mãi? Hoan Kiem turtle death
20/01/2016 - Cái chết của rùa Hoàn Kiếm - sự ra đi của một huyền thoại Hoan Kiem turtle death
Tháng 07/2015 - Nâng cao nhận thức bảo tồn loài rùa Hoàn Kiếm thông qua giải bóng đá thiếu niên ở miền bắc Việt Nam kid-football small
30/06/2015 - Ngư dân địa phương ký cam kết bảo vệ loài rùa quý hiếm nhất thế giới No hunting agreement
25/06/2015 - Thêm một khu vực tiềm năng cho Rùa Hoàn Kiếm được phát hiện tại Việt Nam Lake with information on Rafetus
15/04/2015 - Câu trộm trên hồ Đồng Mô - đe dọa loài rùa nguy cấp nhất thế giới electro-fishing
13/03/2015 - Giải Đua thuyền lần thứ II vì mục đích bảo tồn loài rùa quý hiếm nhất thế giới Dong Mo boat race logo
12/03/2015 - Giải bóng đá Rùa Đồng Mô lần thứ 5 được tổ chức nhằm bảo tồn loài rùa quý hiếm nhất thế giới Dong Mo football cup small
09/02/2015 - Thiết lập vùng cấm đánh bắt cá để bảo vệ loài rùa quý hiếm nhất trên thế giới No fishing zone

27/01/2015 - Xây dựng bãi đẻ cho loài rùa hiếm nhất thế giới

sand bank
22/01/2015 - Các chuyên gia bảo tồn rùa hàng đầu thế giới tụ hội tại hồ Hoàn Kiếm Peter Pitchard visit
2015 - Cập nhật tin tức về Rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei) tại Hà Nội, Việt Nam Hoan Kiem turtle
09/09/2014 - Cộng đồng chung tay bảo tồn loài rùa quý hiếm nhất Việt Nam - Rùa Hoàn Kiếm Rafetus festival
16/05/2014 - Rùa Hoàn Kiếm tăng cường hoạt động vào mùa xuân
16/05/2014 - Số phận những loài rùa mai mềm khổng lồ tại Việt Nam
12/06/2014 - Từ thợ săn rùa đến nhà bảo tồn câu giăng
06/03/2014 - Tổ chức giải bóng đá Đồng Mô lần thứ 4 nhằm nâng cao nhận thức về loài rùa quý hiếm nhất thế giới
27/02/2014 - Các loài rùa thuộc chi Rafetus ngày càng trở nên nguy cấp
14/01/2014 - Công nghệ mới hỗ trợ việc tuần tra bảo tồn tại nông thôn Việt Nam
02/12/2013 - Nghị định mới bảo vệ các loài được ưu tiên tại Việt Nam
11/10/2013 - Bảo tồn Rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei) tại hồ Đồng Mô: Close Call as Dam is Opened
24/09/2013 - Vui Trung Thu - bảo vệ rùa quý hiếm nhất thề giới

09/10/2012 - Giải bóng đá thường niên "Rùa Đồng Mô" lần thứ ba được tổ chức tại hồ Đồng Mô, Việt Nam

19/01/2012 - Hành động để bảo vệ khu sinh cảnh hoang dã duy nhất còn tồn tại của loài rùa quý hiếm nhât thế giới

02/01/2012 - Ký cam kết để bảo tồn loài rùa quý hiếm nhất thế giới

14/12/2011 - Trung tâm Giáo dục Nhiên nhiên xuất bản Tạp chí Rứng Xanh với tựa đề "Sự tích Rùa Hoàn Kiếm"

12/07/2011 - Cập nhật tin tức chữa trị Rùa Hoàn Kiếm

06/05/2011 - Cuộc thi vẽ tranh về rùa Hoàn Kiếm thu hút hàng nghìn học sinh tham gia

27/04/2011 - Trao tặng vở học sinh in các tác phẩm đoạt giải trong cuộc thi vẽ tranh về hồ Hoàn Kiếm

24/04/2011 - Tổ chức Giải bóng đá "Rùa Đồng Mô" nhằm nâng cao nhận thức của người dân về loài rùa quý hiếm nhất thế giới

06/042011 - Cập nhật tin tức về chữa trị Rùa Hoàn Kiếm tại Hà Nội Việt Nam

Tháng 2010 - Đua thuyền tại Đồng Mô 2010 - "Để truyền thuyết sống mãi"

Tháng 2010 - Ra mắt ấn phẩm truyền thông về bảo vệ loài rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei)

Tháng 11/2008 - Giải cứu một trong số các cá thể quý hiếm nhất trên thế giới ở Việt Nam

 

Trân trọng cảm ơn

 

Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các tổ chức và cá nhân đã ủng hộ và tài trợ dự án Rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei): Quỹ Đối tác về các hệ sinh thái trọng yếu (CEPF), Tổ chức bảo tồn chim quốc tế (Birdlife International), vườn thú Columbus, vườn thú Melbourne và Quỹ Bảo tồn Rùa (TCF) cũng như các cơ quan, đối tác trong nước: Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên Việt Nam (ENV), Uỷ ban nhân dân  các cấp và các đơn vị Kiểm lâm địa phương.

 

 

birdlife Columbus Zoo TCF

CEPFMelbourne Zoo

Các bạn quan tâm và mong muốn ủng hộ, tài trợ các hoạt động bảo tồn của chúng tôi, vui lòng click vào nút "Donate" bên cạnh

Thông tin chi tiết xin liên hệ:

Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á (ATP), Tổ chức Indo-Myanmar
Địa chỉ: Phòng 1806 CT1, tòa nhà Bắc Hà C14, phố Tố Hữu, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam
Hòm thư 46
Điện thoại: +84 (0) 4 3514 7875
Email: info@asianturtleprogram.org

 

 

 

     
Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á - Tổ chức Indo-Myanmar Conservation
Phòng 1806 CT1, tòa nhà C14 Bắc Hà, phố Tố Hữu, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam
Hòm thư 46
Điện thoại:+84 (0) 4 7302 8389
E-mail: info@asianturtleprogram.org
Facebook: www.facebook.com/AsianTurtleProgram
Tin khác

Các bạn có thể quan tâm
Hỗ trợ Chương trình

Để biết thêm thông tin về hỗ trợ Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á, xin liên hệ với chúng tôi

:: Trang chủ
:: Cuộc khủng hoảng các loài rùa châu Á
:: Dự án rùa Hoàn Kiếm
:: Dự án rùa Trung bộ

:: Khóa đào tạo sinh viên
:: Tập huấn chó nghiệp vụ
:: Ảnh
:: Loài

:: Tin tức
:: Hỗ trợ
:: Bản tin
:: Tình nguyện viên